“Voel aan je borsten, ook jonge vrouwen kunnen borstkanker krijgen” – Sarah over het belang van je lichaam te kennen

Wel één op de acht vrouwen krijgt in de loop van haar leven borstkanker en iedere dag sterven zeven vrouwen in ons land aan die aandoening, zo staat er te lezen op de website van Pink Ribbon, een organisatie die zich wereldwijd inzet voor de bewustwording rond deze ziekte.

Ondanks dat het geen zeldzaam fenomeen is, lijkt borstkanker een onbesproken onderwerp bij veel vrouwen te zijn, en nog meer bij moslimvrouwen. Met deze bezorgdheid contacteerde ik grafisch ontwerper, studente psychologie en vrijwilliger bij verschillende vzw’s, Sarah, nadat ik een tekst las die geschreven werd over haar strijd tegen borstkanker, die ze gelukkig ook heeft overwonnen. Ik ontmoet de jonge twintiger vlakbij het station van Antwerpen Centraal. Ze draagt een zonnige, gele trui en heeft een grote glimlach op haar gezicht. Al snel merk ik op dat ze ook op dezelfde manier in het leven staat. Khair, ‘(we wensen) het goede’ zegt ze herhaaldelijk gedurende het interview, terwijl ze de ruimte telkens weer vult met haar schaterlach en, bijvoorbeeld, zegt dat ze haar tumor Carmella heeft genoemd.

Allereerst wil ik je bedanken dat je dit interview wilt doen. Ik kan me voorstellen dat het onderwerp zeer gevoelig ligt bij je.

Dat klopt. Ik twijfelde heel even om dit interview te geven, omdat het een zeer moeilijke periode in mijn leven is geweest. Tegelijk zorgde dat er ook voor dat ik toestemde, het is namelijk belangrijk dat deze informatie zoveel mogelijk verspreid wordt. Ik kreeg de diagnose toen ik 21 jaar oud was, als jonge vrouw. De misvatting dat borstkanker enkel voorkomt bij oudere vrouwen en enkel wanneer het binnen je familie reeds is voorgekomen, is nog steeds alomtegenwoordig.

Post je daarom vaak op je sociale media dat vrouwen hun borsten geregeld moeten laten controleren?

Ja, ik noem ze mijn boob-posts (lacht). Ik krijg heel vaak berichten van andere vrouwen waarin ze vragen hoe je je borsten kan controleren. Eén van de manieren is dat je je legt op je zijkant, bijvoorbeeld op de linkerzijde, en met je rechterhand aan je lichaam op de bovenzijde voelt. Je voelt aan je oksel en gaat zo al voelend en knijpend naar beneden tot en met onder je borst. Een andere methode is voor de spiegel te staan en je borsten te voelen, om te zien of je iets vreemd voelt. Deze technieken worden uitgelegd aan oudere mensen, maar zijn helaas ongekend bij jongeren.

Hoe ben je er zelf achter gekomen?

Ik was negentien toen ik de eerste keer het gevoel had dat er iets mis was. Ik voelde een klein bobbeltje op mijn borst, dat nog zo klein was dat het leek op een puistje. Een paar maanden later ging ik voor het eerst naar de dokter. Ik was er vroeg bij, maar ik werd helaas heel laat behandeld.  Gedurende anderhalf jaar ging ik geregeld naar de dokter, telkens met dezelfde klacht: ik heb een slecht gevoel over mijn borst. Er leek iets te groeien en na verloopt van tijd merkte ik er ook een kleine deuk in.  Telkens  weer zei de dokter dat het waarschijnlijk een vetknobbel was en dat ik me geen zorgen hoefde te maken. Ik begrijp dat dokters jonge vrouwen geen paniek willen aanjagen, borstkanker komt inderdaad vooral voor op oudere leeftijd, maar het is natuurlijk wel belangrijk dat het grondig wordt onderzocht. Ik heb mijn dokter nooit kunnen overtuigen om me door te verwijzen naar het ziekenhuis. Het leek wel alsof ik eerst moest neervallen voordat mijn klachten serieus zouden genomen worden.

“Ik heb mijn dokter nooit kunnen overtuigen om me door te verwijzen naar het ziekenhuis. Het leek wel alsof ik eerst moest neervallen voordat mijn klachten serieus zouden genomen worden.”

Na dat anderhalf jaar kreeg ik eindelijk mijn eerste diagnose. Er werd een scan genomen van mijn borst en een biopsie werd uitgevoerd, waarbij er op verschillende plaatsen in mijn borst weefsel werd weggenomen om te kunnen onderzoeken of het gaat over een goed- of kwaadaardige tumor. Het duurde een maand totdat de resultaten er kwamen, maar het was onduidelijk over welke soort tumor het ging. Voordat ik de officiële diagnose kreeg dat het ging om een kwaadaardige tumor, werd ik al geopereerd om de tumor te verwijderen.

Er lijkt heel erg weinig kennis te zijn rond kanker. Ik herinner me dat, toen ik in het secundair zat, er een campagne doorging waarbij Leerlingen werden aangemoedigd om zich gratis te vaccineren tegen baarmoederhalskanker. Ik had me erover geïnformeerd en ik raakte overtuigd van het belang ervan. Toen ik dat vertelde aan een klasgenoot, lachte ze me uit en zei ze dat “baarmoederhalskanker toch niet voorkomt bij jonge moslima’s? Het kan enkel voorkomen als je seks hebt gehad”. De vaccinatie is echter net interessant bij meisjes die nog niet seksueel actief zijn. Ik vond dat toen een heel spijtige reactie, omdat het mij en vriendinnen van me ontmoedigde.

Zo een reacties zijn enorm schadelijk. Je kan nooit voorzichtig genoeg zijn. Bij moslimvrouwen speelt schaamte vaak nog steeds een grote rol, we kennen ons lichaam veel te weinig. Ik ben heel erg open over het menselijk lichaam, zoals over borsten, de baarmoeder, de vagina, en word er door sommigen van verweten ‘schaamteloos’ te zijn, vooral wanneer ‘het risico’ erin bestaat dat mannen kunnen meeluisteren. Als ik spreek over die intieme delen is het niet omdat ik het fijn zou vinden, maar omdat ik het belangrijk vind dat mensen zich meer bewust zijn over hun eigen lichaam.

Het is in het algemeen problematisch dat het vrouwenlichaam enorm geseksualiseerd wordt, denk bijvoorbeeld aan borsten, maar ook aan de schaamlippen. Ook daar kunnen verschillende dingen ‘groeien’, het is belangrijk om daar open over te durven communiceren met de ouders, mensen die men vertrouwt en uiteindelijk ook de dokter.

Die stigma’s op zaken die te maken hebben met het vrouwelijk lichaam, moeten doorbroken worden. Zo wordt er nog steeds gefronst wanneer ik als ongehuwde moslimvrouw een gynaecoloog bezoek, of wanneer ik zeg dat ik de pil neem om mijn hormonen in balans te brengen, omdat men onmiddellijk de link maakt tussen de pil en seks. Op Facebookpagina’s zoals Verliefd, Verloofd, Getrouwd (een Marokkaanse Facebookpagina rond relatieadvies – en problemen) heb ik bijvoorbeeld al zien passeren dat een vrouw die zei dat ze pijn ervaarde bij geslachtsgemeenschap, rukiya moet doen (naar een imam gaan) – in plaats van dat ze haar adviseerden om naar de gynaecoloog of seksuoloog te gaan.  Dat is jammer, want binnen de islam wordt het net aangemoedigd om experts om advies te vragen. Dokters dus.

Hoe kunnen we jonge vrouwen hier meer over informeren? Denk je dat scholen hier een grotere rol in kunnen spelen? Moet er een mentaliteitswijziging ontstaan bij vrouwen in het algemeen en binnen moslimgemeenschappen in het bijzonder?

Op school kregen we in het zesde leerjaar seksuele vorming en doorheen de jaren in het secundair onderwijs kwam het menselijk lichaam en voortplanting geregeld tijdens de biologielessen aan bod. Als leerling was ik telkens enorm geboeid in deze onderwerpen, het ging namelijk om mijn lichaam. Ondanks ik seksueel niet actief was, was ik me er van bewust dat ik dat in de toekomst wel zou kunnen zijn, dus vond ik het belangrijk om aandachtig op te letten. Veel van mijn klasgenoten (met een islamitische achtergrond) gingen daar echter niet serieus mee om. Ze giechelden er over. Een serieus gesprek tussen hen over deze onderwerpen kwam er niet, omdat het hshoema (‘onbeleefd’, ‘beschamend’) zou zijn.

Ik geloof dus wel dat scholen meer moeten inzetten op deze informatie te verspreiden en leerlingen bewust te maken van hun lichaam, maar anderzijds is het ook enorm belangrijk dat de verantwoordelijkheid niet volledig bij hen wordt geplaatst. Zolang deze onderwerpen een taboe op zich dragen binnen moslimgemeenschappen, zullen we niet verder geraken. Dat er binnen het gezin een open communicatie mogelijk is, is hierin zeer belangrijk. Ik kan met mijn ouders over alles spreken. Mijn vader zegt dan ook altijd “voor iedere ziekte is er een geneesmiddel”, waarmee hij bedoelt dat men goed voor diens gezondheid moet zorgen en dokters om raad moet vragen.

Was er ook onbegrip vanuit je omgeving over de ziekte en jouw strijd ertegen? 

Ja, op verschillende manieren. Het was een periode waarin ik verschillende vrienden had verloren, omdat ik me toen, door mijn depressie, enorm isoleerde. Ze waren er niet voor me en namen het me kwalijk dat ik hen niet had verteld dat ik borstkanker had, terwijl ik het niemand verschuldigd was om daar iets over te delen. Op hetzelfde moment kreeg ik er verschillende vrienden bij , die ondanks ik een muur rondom me had gebouwd, er alles aan deden om tot bij mij te geraken. Ik ben hen daar ook enorm dankbaar voor. De steun kwam zowel uit verwachte hoek, shout-out naar Emile en Yasmien, maar ook uit onverwachte hoek, zoals de geweldige memequeens.

Sommige Marokkaanse familieleden van me erkenden mijn ziekte niet of ontweken het onderwerp. Zo drong een familielid bijvoorbeeld aan dat het geen tumor was, maar een cyste. Mensen denken nog teveel dat een persoon pas kanker heeft wanneer die in het ziektebed ligt en stervende is, “zo erg zal het toch niet zijn,” dachten velen dan. Dat toont ook wat de algemene mentaliteit die er heerst bij mensen. Men denkt dat het pas nodig is om naar de dokter te gaan, wanneer het probleem heel erg gevorderd is. Ik denk dat men dat doet uit ontkenning, om zichzelf te beschermen.

Hoe zou jij je boodschap willen afsluiten voor de lezer?

Neem je gezondheid serieus en schaam je niet over je eigen lichaam, zowel wanneer het gaat over je fysieke als je mentale gezondheid. We moeten ook als samenleving nadenken over hoe we beter kunnen omgaan met zo een thema’s. Veel mentale problemen worden enorm gebanaliseerd of geminimaliseerd, denk maar aan sociale media posts zoals “ik ben mijn mascara kwijt, ik ben zo depressief nu!”, of “ik orden graag mijn boeken qua kleur, hashtag OCD”, die luchtig zouden moeten zijn, maar enorme consequenties hebben voor mensen die er echt onder lijden. Een zestienjarige die zich echt depressief voelt, zou niet de reactie moeten krijgen dat die dat niet kan zijn, omdat die niets kan hebben meegemaakt op die leeftijd. Kom op voor je gezondheid, vertel het aan anderen en wees niet bang om geregeld de dokter te bezoeken!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s